Những điều cần biết về bệnh tăng huyết áp

Áp lực máu trong động mạch tăng đột ngột dẫn đến nhiều biến chứng nguy hiểm như đột quỵ, suy tim và thậm chí là tử vong là nguyên căn của tăng huyết áp; chúng xuất hiện một cách âm thầm, khó nhận biết. Vậy cách nhận biết sớm để phòng ngừa bệnh tăng huyết áp như thế nào?

1. Tăng huyết áp là gì?

Tăng huyết áp (hypertension) hay cao huyết áp là tình trạng áp lực dòng chảy của máu lên thành động mạch tăng cao. Hay nói cách khác, tăng huyết áplà bệnh lý mạn tính, tình trạng này được xác định khi huyết áp đo tại phòng khám lớn hơn hoặc bằng 140/90 mmHg.

Tăng huyết áp là bệnh lý nguy hiểm gây tổn thương tim, mạch máu, não, mắt, thận và nhiều bệnh mạn tính khác; và là nguyên nhân chính gây tử vong sớm trên toàn cầu.

• Nguyên nhân

Đa phần bệnh thường gặp ở người lớn tuổi không có nguyên nhân và khoảng 10% tình trạng có nguyên nhân, còn gọi là tăng huyết áp thứ phát như:

• Bệnh thận cấp hoặc mạn tính.
• Hẹp động mạch thận.
• U tủy thượng thận.
• Hội chứng Conn.
•  Hội chứng Cushing’s.
• Bệnh lý tuyến giáp, cận giáp, tuyến yên.
• Một số loại thuốc.
• Hẹp eo động mạch chủ.
• Bệnh Takayasu.
• Nhiễm độc thai nghén.
• Ngưng thở khi ngủ.
• Rối loạn sức khỏe tâm thần.

Bên cạnh đó, còn có một số yếu tố làm tăng nguy cơ cao huyết áp là:Chế độ ăn uống không lành mạnh, nhiều muối, nhiều chất béo bão hòa, ít rau củ trái cây, ít vận động, hút thuốc lá, uống nhiều rượu, thừa cân béo phì, căng thẳng, lo lắng, người trên 65 tuổi và tiền sử gia đình có người bị tăng huyết áp.

• Triệu chứng nhận biết

Người bệnh hay có biểu hiện như:

– Đau nhức đầu vào sáng sớm

– Chảy máu cam

– Nhịp tim nhanh

– Thay đổi thị lực

– Ù tai

Tăng huyết áp nghiêm trọng hơn có thể gây ra các triệu chứng:

– Mệt mỏi

– Buồn nôn, nôn mửa

– Lú lẫn

– Hồi hộp

– Đau tức ngực

– Run

Tuy nhiên, có khoảng 1/3 trường hợp người bệnh không có dấu hiệu gì, chỉ phát hiện bệnh khi đo huyết áp tình cờ hay khám sức khỏe tổng quát hoặc khi đã có biến chứng như: nhồi máu cơ tim, đột quỵ hay suy thận mạn giai đoạn cuối.

Do đó, tất cả mọi người nên tự kiểm tra huyết áp và khám sức khỏe định kỳ, nhất là những người lớn tuổi hoặc có yếu tố nguy cơ của bệnh tăng huyết áp.

• Mối nguy hiểm của bệnh tăng huyết áp?

Bệnh tăng huyết áp có thể gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm về sau. Bao gồm:

• Biến chứng ở tim: nhồi máu cơ tim, suy tim, suy tim mất bù, rung nhĩ,…
• Biến chứng ở não: nhồi máu não, xuất huyết não, suy giảm trí nhớ,..
• Biến chứng ở thận: suy thận ở nhiều mức độ khác nhau, nặng nhất là diễn tiến đến suy thận mạn giai đoạn cuối phải điều trị thay thế thận (ghép thận hoặc chạy thận định kỳ).
• Biến đổi mạch máu ở đáy mắt do huyết áp cao, có thể gây xuất huyết, phù nề mạch máu võng mạc, nghiêm trọng hơn là gây mù.
• Bệnh động mạch ngoại biên hai chân: do xơ vữa mạch máu gây hẹp hoặc tắc mạch máu nhỏ ở hai chân, gây đau chân khi đi lại, nặng hơn là loét, hoại tử phải cắt chi gây tàn phế.
• Rối loạn cương dương: thường gặp, đặc biệt nếu có kèm bệnh đái tháo đường và có thói quen hút thuốc lá.
• Phân loại

 Theo hướng dẫn của ISH 2020 (Hiệp hội Tăng huyết áp Quốc tế) phân độ huyết áp được phân loại như sau:

– Huyết áp bình thường: Huyết áp tâm thu < 130mmHg và Huyết áp tâm trương < 85mmHg.

– Huyết áp bình thường-cao (tiền tăng huyết áp): Huyết áp tâm thu 130-139mmHg và/hoặc Huyết áp tâm trương 85-89mmHg.

– Tăng huyết áp độ 1 (nhẹ): Huyết áp tâm thu 140-159mmHg và/hoặc Huyết áp tâm trương 90-99mmHg.

– Tăng huyết áp độ 2 (nặng): Huyết áp tâm thu ≥ 160mmHg và/hoặc Huyết áp tâm trương  ≥ 100mmHg.

– Cơn tăng huyết áp: Huyết áp tâm thu > 180mmHg và/hoặc Huyết áp tâm trương >110mmHg.

– Tăng huyết áp tâm thu đơn độc: Huyết áp tâm thu ≥ 140mmHg và Huyết áp tâm trương <90mmHg.

• Phương pháp điều trị và hướng dẫn cách điều trị

Thay đổi lối sống là biện pháp bắt buộc và là nền tảng để điều trị và dự phòng tăng huyết áp. Chính vì thế, bạn cần:

– Có chế độ ăn uống lành mạnh.

– Giảm cân nếu quá cân.

– Giảm ăn mặn (mục tiêu <1500mg Natri/ngày)

– Bổ sung Kali trong khẩu phần ăn (mục tiêu 3500-5000mg Kali/ngày)

– Tăng cường hoạt động thể lực, tốt nhất là các bài tập gắng sức thể dục nhịp điệu.

– Hạn chế sử dụng rượu.

– Hạn chế thức ăn có nhiều cholesterol và axit béo no.

– Bỏ thuốc lá, thuốc lào.

– Tránh căng thẳng, lo âu.

• Cách phòng bệnh

(BỔ SUNG NỘI DUNG SAU)

Phòng ngừa tăng huyết áp là cách để phòng ngừa bệnh tim mạch, đột tử và nhiều hệ lụy khác. Ngoài các yếu tố nguy cơ không thể thay đổi, bạn có thể phòng ngừa tăng huyết áp bằng một lối sống và sinh hoạt lành mạnh:

– Giảm ăn mặn, chỉ tiêu thụ một lượng muối ít hơn 5g/ngày (tương đương 1 muỗng cà phê).

– Ăn nhiều rau củ quả, trái cây tươi; không ăn thực phẩm chứa nhiều chất béo bão hòa, chất béo chuyển hóa.

– Tăng cường hoạt động thể chất.

– Không hút thuốc lá và hạn chế tiếp xúc khói thuốc.

– Hạn chế uống rượu bia.

– Tích cực giảm cân nếu bị thừa cân béo phì.

– Hạn chế căng thẳng, nghỉ ngơi hợp lý. – Khám sức khỏe định kỳ để phát hiện sớm những mối nguy cơ có thể điều chỉnh được.